Sanktuarium Mojżesza na górze Nebo wznieśli chrześcijanie z regionu Madaba dla upamiętnienia słynnej strony Biblii (Pwp. 34), która mówi o końcu życia i misji proroka Mojżesza i człowieka Bożego. Od szczytu tego naturalnego tarasu zwróconego na dolinę Jordanu i Morze Martwe naprzeciw Jerycha i Jerozolimy, Mojżesz dał Ojcom widok na wiarę i nadzieję na Ziemię Obiecaną.

Z pustyni Moab Mojżesz wszedł na górę Nebo, na szczyt Pisga, który wznosi się naprzeciw Jerycha, i Bóg pokazał mu całą ziemię... Mojżesz sługa Boży umarł tu, na ziemi Moab, według rozkazu Boga. Pochowano Mojżesza w dolinie, w ziemi Moab, naprzeciw Bet-Pear, i aż do dziś nikt nie zna jego grobu.

Góra Nebo, 9 km na zachód od miasta Madaba, była znana mieszkańcom okolicy. Euzebiusz, biskup Euzebium (I poł. IV w.) pisze: "Aż do dziś pokazuje się ją na szóstej mili od miasta Esbus, które zostaje na wschodzie", z wyraźnym wskazaniem na drogę rzymską, która łączyła dolinę Jordanu z płaskowyżem, zazwyczaj przebywali ją pielgrzymi także w następnych wiekach.

Sanktuarium Mojżesza stworzyli chrześcijanie z Madaby w I poł. IV w. Pątniczka Egeria, która weszła do sanktuarium w II poł. IV w. opisuje drogę z dokładnymi szczegółami. Idąc z Jerozolimy, zeszła do Jerycha i skierowała się nad rzekę Jordan. Raz przeszedłszy rzekę, skierowała się do miasta Livias (obecnie er-Rameh), gdzie obrała drogę, która prowadziła do Esbus. Na szóstej mili objazd skierował ją w dolinę aż do Źródeł Mojżesza na północ od sanktuarium zanim weszła na górę Nebo odwiedzić sanktuarium wzniesione już przez okoliczne społeczności chrześcijańskie na cześć proroka Mojżesza i człowieka Bożego.

O budowie sanktuarium jest mowa w "Żywocie Piotra Iberyjczyka", biskupa Majumas w Gazie, który dwa razy w swoim życiu wszedł do sanktuarium w I i II poł. V w. Pielgrzym Teodozjusz (ok. 530) pisze, że w okolicy miasta Livias, po tamtej stronie Jordanu, pielgrzymi mogli zobaczyć "wodę, która wypłynęła ze skały (do Źródeł Mojżesza), miejsce śmierci Mojżesza, wody termalne Mojżesza, gdzie leczą się trędowaci". Anonimowy pielgrzym z Piacenzy precyzuje: "Od Jordanu do miejsca, w którym umarł Mojżesz jest 8 mil".

Ruiny sanktuarium po raz pierwszy zwiedziła i opisała wyprawa księcia de Luyenes w 1864r. Ruiny te zostały zidentyfikowane jako sanktuarium Mojżesza dzięki odkryciu i publikacji "Dziennika podróży Egerii" w 1886 r. i odkryciu i publikacji w 1895 r. "Żywota Piotra Iberyjczyka".

W 1932 Kustodii ziemi Świętej we współpracy z emirem Abdullahem, dziadkiem króla Husseina, udało się wejść w posiadanie ruin, które rozkopywali i badali archeolodzy z Franciszkańskiego Studium Biblijnego w Jerozolimie od początku do lipca 1933. Sanktuarium Mojżesza z dodatkiem klasztornym został wydobyty na światło dzienne podczas trzech kampanii wykopaliskowych. Po przerwie związanej z II wojną światową i wojną arabsko-izraelską z roku 1948, teren bazyliki z kaplicami bocznymi w 1963 r. został przykryty prowizoryczną konstrukcją z żelaza i azbestu, aby umożliwić pielgrzymom trwanie na modlitwie i aby umożliwić archeologom odrestaurowanie mozaik podłogowych, w sanktuarium jest bogate. Oddalenie mozaik od miejsca pierwotnego pozwoliło w 1976 r. wydobyć na światło dzienne jedno z arcydzieł podpisane i opatrzone datą przez twórców mozaik ze szkoły z Madaba, ukończone w sierpniu 530 r. z Soel, Kajum i Elia. Mozaika zdobi podłogę antycznej chrzcielnicy sanktuarium.

Bazylika z trzema nawami otoczonymi kolumnami została wzniesiona ok. połowy VI w. na dziedzińcu stojącym naprzeciw pierwotnego sanktuarium, które zostało zmienione na prezbiterium. Do boku północnego została dołączona długa kaplica, przykrywając chrzcielnicę z ubiegłej epoki, podczas gdy nowa kaplica chrzcielna została dobudowana na ścianie południowej w 597. W pierwszych dziesięcioleciach VII w. przebudowa sanktuarium została zakończona dobudową kaplicy Theotokos (Matki Bożej). Na wschodnim wierzchołku nawy południowej platforma ołtarza, ukazana jako grób Mojżesza, przypominała pielgrzymom proroka i człowieka Bożego, któremu poświęcono ten kościół.

Długie lata wspólnego życia z miejscem, zawsze daleko od centrum ruchu turystycznego w Jordanii i pielgrzymkowego w Ziemi Świętej miały wpływ na sekretne pragnienie, aby dać sanktuarium wygląd ostateczny, lub przynajmniej mniej niestały i prowizoryczny. Niedawne zjawisko kłopotów z konstrukcją metalową spowodowało pęknięcie bazyliki przez całą je długość i stało się powodem nieuniknionej i natychmiastowej interwencji.

Grupa architektów we współpracy z archeologami franciszkańskimi opracowuje projekt ochrony sanktuarium. Praca nad projektem stała się możliwa od podstaw złożona do dyspozycji Ministerstwa Spraw Zagranicznych Włoch i Kustodii Ziemi Świętej.

Interwencja odbudowy, oddawszy wyjątkowość i uniwersalizm sanktuarium, wspomnienie po Mojżeszu, proroku dla chrześcijan, muzułmanów i żydów, nadaje wartość znaku nowego okresu pokoju, którym żyje region. Wieść pokoju i pojednania, który chce również upamiętnić skalny monolit wysokości 5,5 m wzniesiony na ingres sanktuarium z okazji początku Roku Jubileuszowego 2000. (Księga Miłości między Narodami).

Miejsce uzdrowienia dla dusz i ciał

"Wszyscy mieszkańcy tej okolicy razem spieszyli
przynosić materiały na budowę i ta świątynia została zbudowana
w imię Wielkiego Proroka i Prawodawcy.
I On ogłasza wszystkim publicznie, tak że nie można wątpić,
swoją dobroć i moc, przez znaki, cuda i uzdrowienia,
które od tego czasu działy się na tym miejscu
bez przerwy.
Dlatego jest to miejsce dla uzdrowienia dusz i ciał
i miejsce schronienia dla tych wszystkich,
którzy tu przybędą ze wszystkich stron
i są udręczeni na duszy i dotknięci
różnymi cierpieniami ciała."

(Z "Żywota Piotra Iberyjczyka", V w. p.Ch.n.)

DO GÓRY

POWRÓT